Hilversum viert feest

Op 4 maart is Hilversum 600 jaar oud geworden. Op 2-4 maart is dit gevierd met zoveel mogelijk Hilversummers tijdens het Jubileumweekend. Hiermee is ook het startsein gegeven voor een jaar lang feest. Het hele jaar vinden er grote en kleine initiatieven plaats voor de verjaardag van de stad. Wil je weten wat er te doen is? Bekijk de agenda via het menu rechtsboven. Wil je zelf iets organiseren? Lees verder op deze pagina hoe je meedoet. Benieuwd naar initiatieven van anderen en of je daarbij kan helpen? Bekijk alle initiatieven via het menu. Op de hoogte blijven? Volg 600jaarhilversum op Instagram en Facebook.

1874 – 2024 Viering 150 jaar Oosterspoorweg

Het is 150 jaar geleden dat Hilversum, Baarn en Amersfoort in 1874 aangesloten werden op de Oosterspoorlijn, de ‘zijlijn’ van Hilversum naar station Utrecht Maliebaan en Lunetten. Ook werd op dat moment station Utrecht Maliebaan geopend. Met de komst van de spoorlijn kreeg Hilversum een station en werd daarmee een belangrijk knooppunt. Vanaf station Hilversum kon je de trein nemen naar Amsterdam, Amersfoort en Utrecht. Dit betekende dat het inwoneraantal groeide en er woningen gebouwd werden aan de oostkant van Hilversum. De 2-deling in Hilversum was daarmee ook een feit. De oude westkant met winkels en voorzieningen en het nieuwe oostelijke gedeelte.

Dit historische moment werd gevierd door met een heuse stoomtrein van Hilversum CS via Baarn en Amersfoort naar station Utrecht Maliebaan te rijden.

 

Lees Meer

Jubileumprogrammering


Jan - Feb 1

Winter in Hilversum

Een eerste paneel in de expositie De Rode Draad, te zien in de Gooische Brink. Door het Erfgoedhuis Hilversum. Deel i is getiteld WINTER in HIlversum

Mar 6

Expo De Rode Draad

Op verschillende panelen wordt de geschiedenis van Hilversum belicht. Van heden naar Verleden. Op elk paneel staan foto's en tekeningen en een QR code met meer info. Iedere maand wordt een ander thema belicht. De...

Apr - Mei 8

Robin Gouwswaard aanwezig

De samensteller en verzamelaar Robin Gouwswaard is van do 23 t/m zon 26 mei van 12-17 uur in de expo Hilversum in de Oorlog in de Gooische Brink, locatie Collectie Hilversum. De expo is een samenwerking met...

Jun - Aug 25

Maak je eigen Mini-Mediamuseum! (6+)

Hilversum bestaat dit jaar 600 jaar en dat viert Stichting Mediaplein met het project Mediaplein Mobiel. Van mei tot en met december 2024 reist een mobiel ‘mini-media-museum’ door de wijken om de verhalen van...

Sep 3

KinderKOOKup

In Hilversum komt er iets nieuws! Voor kinderen én ouderen, die allebei van koken houden. Speciaal voor 600 jaar Hilversum gaan 50 kinderen een heerlijke maaltijd voor 25 ouderen koken, in en om de keukens van Beeld...

Okt 0

Pop @ Jazz Hilversum festival 2024

Op 19 oktober in Gooiland, het Pop & Jazz Festival met 15 bands in 4 zalen. Pop, jazz, soul, funk. Grote namen en jonge artiesten. Info www.popjazzhilversum.nl

Nov 1

Sint Maarten Mini-start evenement

Kom samen met je lampion op maandag 11 november naar de Copernicusstraat 1 (achter de Lorentzschool) om samen Sint Maarten liedjes te oefenen, chocolademelk uit de mysterieuze heksenketel te drinken, naar een...

Dec 0

600 Jaar Hilversum Geschiedenis

Overzicht
    • 1424
      Jan van Beieren: oervader van Hilversum

      Hilversum deel 2: In den beginne…Jan van Beieren: oervader van Hilversum. Een bijzondere dag: 4 maart 1424. Het was de dag dat ons Hilversum van schapengraasgebied een écht dorp werd. Hoezee! We hebben het te danken aan Jan van Beieren. Met...

      Lees verder Overzicht
    • 1424
      In den beginne…

      In 2024 bestaat Hilversum 600 jaar en sprankelt de stad als nooit tevoren! Maar, ho. Wacht even: wat gebeurde er dan 600 jaar geleden? Stad of dorp, hoe zit het nou? Wie waren die Erfgooiers eigenlijk, wil de échte Hilversummer nú opstaan. Was er...

      Lees verder Overzicht
    • 1524
      Wie waren die erfgooiers eigenlijk?

      Erfgooierskwartier, Erfgooiersstraat, Erfgooierscollege: Overal in het Gooi komt u verwijzingen tegen naar erfgooiers. Met het verdwijnen van de laatste erfgooier hield een minstens acht eeuwen (!) oude Gooise cultuur op te bestaan… Erfgooiers...

      Lees verder Overzicht
    • 1624
      Hilversum: van schapendorp tot mediastad

      Hilversum: van schapendorp tot mediastadLange tijd was Hilversum een klein simpel schapendorpje waar weinig gebeurde. Veel contact met de buitenwereld was er niet. Maar verschillende gebeurtenissen zorgden ervoor dat Hilversum uitgroeide tot de mediastad die het nu is. Hoe dat is gekomen, daar gaan we in dit verhaal in vogelvlucht doorheen. Dit jaar bestaat Hilversum 600 jaar en sprankelt de stad als nooit tevoren. Maar, ho. Wacht even: wat gebeurde er dan op 4 maart 600 jaar geleden? Stad of dorp, hoe zit het nou? Wie waren die erfgooiers eigenlijk, wil de échte Hilversummer nú opstaan en was er dan voor die tijd helemaal géén Hilversum? Om u alvast warm te maken voor onze bijna jarige stad, nemen we u in een reeks artikelen mee naar het Hilversum van gisteren, vandaag en de toekomst. Schapen en boekweitZeker tot 1650 was Hilversum vooral een agrarisch dorp. De boeren (Erfgooiers) lieten schapen en koeien grazen op de gemeenschappelijke heiden en weiden. Erfgooiers verbouwden rogge, gerst en later ook boekweit. Boekweit? Jazeker, de boekweit waarvan de korrels nog steeds in ons gemeentewapen zitten. In de winter werd op de boerderijen garen gesponnen voor de wolweverijen in de ‘grote’ stad Naarden. Dat was vroeger de belangrijkste plaats in het Gooi. De kuddes schapen op de heide leverden de wol voor het spinnen van lakenstoffen.Gooise VaartEen belangrijke ontwikkeling voor Hilversum was de aansluiting op het landelijke waternetwerk. In 1625 kreeg een groep Amsterdammers een ontginningsconcessie van de Staten van Holland voor een strook grond in het Gooi. Op de aangewezen strook grond begon men met het afgraven van wat de Gooise Vaart zou worden. Het afgegraven zand werd gebruikt om de Amsterdamse grachtengordel aan te leggen. De Gooise Vaart verbond Hilversum met de ’s Gravelandse Vaart, waardoor schepen van Amsterdam naar Hilversum konden varen. Daarmee kon het dorp de grondstoffen voor en de producten van de textielnijverheid makkelijker vervoeren dan over de zandwegen. Textiel en tapijtDe basis voor de overgang naar een industriedorp was daarmee gelegd. Eerst werd in de textielnijverheid in loondienst voor Amsterdam gewerkt. Later werden de bedrijfjes in Hilversum zelfstandig. Verschillende innovaties op het gebied van spinnen en weven gaven Hilversum zelfs internationale erkenning. Er ontstond een grote textiel- en tapijtindustrie. In 1772 waren er al 42 fabrikanten in Hilversum. Aansluiting op het spoorDe volgende grote stap: Hilversum kreeg een station en aansluiting op het landelijke spoornetwerk. Veel rijke Amsterdammers die in Hilversum zomerhuizen hadden, bleven nu permanent in Hilversum wonen. Zij konden immers nu met de trein naar hun werk. Zo ontstonden de eerste forensen. Ook voor de industrie was Hilversum plotseling interessant. In een artikel van Steengoed Gooi vertelt historicus Pieter Hoogenraad: “De grond was goedkoop, de arbeiders ook en ze hadden geen grote mond, zoals in Amsterdam. Hilversum kreeg fabrieken in onder meer haarden, verf, medicijnen en condooms.” NSFMediastad? Dat werd Hilversum met de komst van de Nederlandse Seintoestellenfabriek (NSF). Door de Eerste Wereldoorlog konden de reders in Nederland geen seintoestellen meer krijgen voor hun schepen. Een groep reders besloot daarom zelf een fabriek te starten om seintoestellen te maken: De Nederlandse Seintoestellenfabriek. Hilversum vond men daarvoor de ideale locatie. Het dorp zat dicht bij de afzetgebieden Amsterdam en Utrecht, er was zandgrond waar men meteen op kon bouwen en er was veel ruimte op de hei voor een grote fabriek. De NSF begon in 1918 op de Groest 106-108. De oude weverijen en tapijtfabrieken bleken geschikt om seintoestellen in te fabriceren. Maar na drie jaar verhuisde de NSF al naar de nieuwe fabriek op de Jan van der Heydenstraat aan de hei waar veel meer ruimte was.Radiotoestellen Als je vroeger een radio kocht, kocht je een doos met onderdelen die je zelf in elkaar moest zetten. Toen waren er nog geen uitzendingen, maar je kon wel signalen opvangen. De NSF zag daarin een markt en begon midden jaren ’20 met de productie van kant-en-klare radiotoestellen voor thuis. Maar de mensen moesten ook wat te luisteren hebben dus zond de NSF vanaf het fabrieksterrein muziek uit op de zaterdagavond en zondagmiddag om de verkoop van hun radio’s te stimuleren. OmroepenNederland zat toen al midden in de verzuiling en elke zuil wilde op een gegeven moment zijn eigen uitzendingen maken. Om dat te doen was er veel technische kennis nodig en die kennis zat bij de NSF. De verzuilde omroepen zonden daarom vanaf de NSF-fabriek uit waar ze de studio huurden. Toen de omroepen meer wilden uitzenden besloten ze zelf studio’s te bouwen die werden ingericht door de NSF. Ook bood de fabriek de technische ondersteuning in de studio’s. Hierdoor kwamen alle omroepen in Hilversum te zitten, want als er een probleem was in de studio kon er direct iemand komen vanuit de fabriek. Vanaf dat moment is Hilversum dé mediastad van Nederland. Bronnen: Historische Kring Albertus Perk (verschillende artikelen), Dudok Architectuur Centrum

      Lees verder Overzicht
    • 1824
      150 jaar treinen in Hilversum

      Draaiende locomotieven en beroemde spoorbogen: 150 jaar treinen in Hilversum    Voor werk naar Amersfoort, een dagje shoppen in Utrecht, musea bezoeken in Amsterdam of een stedentrip naar Berlijn of Praag. Vanaf station Hilversum brengt de trein je er naartoe. Dat is inmiddels de gewoonste zaak van de wereld, maar halverwege de negentiende eeuw was dat wel anders. Een uitstap naar een nabijgelegen dorp was destijds een wereldreis. Dat veranderde met de komst van de spoorlijn in 1874. Andere plaatsen waren opeens beter bereikbaar. De spoorlijn zorgde er ook voor dat Amsterdammers Hilversum ontdekten, en vielen voor het dorp met hei, bos en de omringende ’s-Gravelandse buitenplaatsen. De komst van de spoorlijn en het station hadden grote invloed op Hilversum.Nieuw was de trein niet in 1874. Al in 1839 konden reizigers gebruikmaken van de spoorverbinding tussen Amsterdam en Haarlem. In de jaren daarna kwamen er ook treinstations in Leiden, Den Haag, Delft en Rotterdam. Allemaal aangelegd door de eerste spoorwegmaatschappij van Nederland: de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij, ook wel de HIJSM of HSM genoemd.De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij was ook verantwoordelijk voor de aanleg van de Oosterspoorweg, die Amsterdam verbond met Zutphen. Via Hilversum, Amersfoort en Apeldoorn kwam de trein uiteindelijk in de Hanzestad terecht. Op 10 juni 1874 ging het eerste deel open: van station Amsterdam Oosterdok – rechts van het huidige Centraal Station – ging de trein naar Amersfoort. Onderweg passeerde de trein een dorp in het groen: Hilversum. Met de komst van de spoorlijn kreeg Hilversum een station. Daarbij hoorde een stationsgebouw, met op de gevel in grote cijfers het jaar van de opening: 1874. Het gebouw heeft er gestaan tot 1990, toen het werd gesloopt om plaats te maken voor het huidige stationsgebouw.Door de Oosterspoorweg werd Hilversum opeens een belangrijk knooppunt. Vanaf station Hilversum kon je de trein nemen naar Amsterdam, Amersfoort én naar Utrecht. Want de HIJSM creëerde een zijtak van de Oosterspoorweg, die vanaf Hilversum naar Utrecht ging. Niet naar Utrecht Centraal, dat station maakte namelijk deel uit van de Rhijnspoorweg die via Utrecht van Amsterdam naar Arnhem liep. Deze lijn was aangelegd door een concurrent van de HIJSM, de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS).De HIJSM legde daarom een andere spoorlijn binnen Utrecht aan. Deze zijtak van de Oosterspoorweg ging van Hilversum naar Utrecht Maliebaan en eindigde in Utrecht Lunetten. Vanaf daar was het mogelijk om over te stappen op de trein naar Den Bosch, een spoorverbinding die in handen was van de Staatsspoorwegen.Het Maliebaanstation, ook geopend op 10 juni 1874, was geen groot succes. In tegenstelling tot Utrecht Centraal lag het station nét wat buiten de stadskern, waardoor het voor stadsbezoekers nog best een eind lopen was. Ook de rechtstreekse verbinding naar Parijs kon het station niet redden. In 1939 kwam er een eind aan het Maliebaanstation. Enkele jaren later, in de Tweede Wereldoorlog, namen de Duitsers het station in gebruik. Vanaf hier deporteerden zij Utrechtse Joden naar doorgangskamp Westerbork. Na de oorlog kreeg het Maliebaanstation een andere bestemming. In 1953 vestigde het Spoorwegmuseum zich op deze locatie. Het vroegere station is nog steeds in gebruik en dient als entree voor het huidige museum, dat in 2005 is vernieuwd.Wie tegenwoordig vanuit Hilversum de trein richting Utrecht Centraal neemt, passeert Hilversum Sportpark, Hollandsche Rading en Utrecht Overvecht. Bij de opening van de Oosterspoorweg naar Lunetten waren hier nog veel meer stations te vinden. Destijds stopte de trein ook in onder meer Maartensdijk, Groenekan en Blauwkapel. Station Hilversum Sportpark heeft niet altijd zo geheten. In 1874 kreeg het de naam Hilversum-Amersfoortsche Straatweg, dat wijzigde in 1919 naar Hilversum-Soestdijkerstraatweg. Niet zo’n handige naam, bleek later. Het gebeurde nogal eens dat reizigers zich lieten misleiden door het deel ‘Soestdijk’ in de naam en per ongeluk in Hilversum uitkwamen, terwijl ze op station Soestdijk moesten zijn. In 1965 was vergissen niet meer mogelijk, vanaf dat moment heette het station Sportpark, genoemd naar het naastgelegen sportcomplex.De komst van de trein betekende ook het begin van het toerisme in Hilversum. Het verschil met een stad als Amsterdam was groot. Daarom lieten de inwoners van de hoofdstad zich maar wat graag via de Oosterspoorweg naar Hilversum vervoeren, om er te genieten van frisse lucht en de natuur. Rijke Amsterdammers die hier al een buitenhuis hadden en in hun vrije tijd naar Hilversum kwamen, konden hier opeens vast intrekken. Met de trein konden ze nu naar hun werk in Amsterdam. Dat woon-werkverkeer per spoor was ook interessant voor fabrieken, die zich in het oorspronkelijke schapendorp vestigden. Zo werd de Hilversumse textielindustrie groot. De tapijten uit Hilversum waren zelfs beroemd. De Oosterspoorweg, en de transformatie tot spoorknooppunt, had dus invloed op het inwonersaantal van Hilversum. Er kwamen meer mensen bij en er ontstonden meer voorzieningen, zoals winkels, kerken en scholen. Al die mensen, onder wie de fabrieksarbeiders, moesten allemaal ergens wonen. Daarom verrezen er woningen aan de oostkant van Hilversum. Hier komt de in Hilversum beroemde uitdrukking ‘Over het Spoor’ vandaan. De spoorlijn verdeelde het dorp immers in twee delen: de oude westkant met winkels en voorzieningen, en het nieuwe oostelijke deel.Het gebied rondom het station was volop in gebruik voor de stoomtreinen. Op de plek van het huidige Oosterspoorplein was – midden tussen de huizen – een loods voor de locomotieven te vinden. Om ze van het spoor naar de halfronde loods te krijgen, werden de locs op een draaischijf gezet. Ook nu, honderdvijftig jaar later, is deze halfronde vorm nog terug te zien op het Oosterspoorplein.Via de draaischijf kwamen de locomotieven in de loods terecht. Daar kregen ze nieuwe kolen en water én werden ze gekeerd. De locomotieven moesten namelijk met de schoorsteen naar voren rijden. Als ze uit Utrecht kwamen zat de schoorsteen aan de ‘Hilversum-kant’. Voor een nieuwe rit richting de Domstad kwamen de locomotieven via de draaischijf weer met de schoorsteen naar voren te staan, in de rijrichting dus.Bijna honderd jaar nadat de eerste stoomtrein over de Oosterspoorweg van Hilversum naar Utrecht Lunetten reed, was het tijd om over te stappen op elektrische treinen. Voor de bovenleiding moesten er portalen komen. Alleen was er in 1940, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, een tekort aan staal. Daarom werd gekozen voor beton. Zo kwamen er 188 betonnen spoorbogen. Het duurde nog tot 1946 voor ze in gebruik kwamen. Eerder was het niet mogelijk om elektrisch te treinen, omdat de Duitsers in de oorlog al het koper hadden gevorderd. Uiteindelijk zijn de betonnen spoorbogen alleen op het traject Hilversum-Utrecht gebruikt. De aanleg bleek namelijk toch duurder dan gedacht. En dat maakt de spoorbogen uniek voor Nederland. Ze hebben een monumentale status en staan zelfs genoemd in de Canon van Nederland. In 2024 vieren we dat Hilversum al 150 jaar een spoorverbinding heeft. Vanuit onze eigen stad is het mogelijk om met de trein door het hele land, en zelfs door Europa te reizen. De Hilversummers uit 1874 hadden dat vast niet kunnen denken, toen ze voor het eerst in de stroomtrein stapten.

      Lees verder Overzicht
  • 2024

De slingers hangen we samen op

We nodigen je uit om zelf, samen met andere Hilversummers, activiteiten voor in het jubileumjaar te ontwikkelen. Uiteraard helpen we je hier graag bij! Dus neem het initiatief, sluit je aan bij een bestaand initiatief of inspireer anderen met jouw ideeën! Het jubileumjaar maken we samen, met alle Hilversummers.

Meedoen

Waar we voor gaan?

Een jaar vol feest en verrassing, dát willen we. Met shows, festivals en attracties. Maar ook herdenkingen en andere momenten van reflectie. We kijken regelmatig terug, maar ook vooruit, naar het Hilversum van morgen, en overmorgen. Zo maken we van 600 jaar Hilversum een enerverend jaar, waarin voortdurend iets bijzonders te beleven is.

Inspiratie

Nieuws